TRAKEL kelebek fotoğrafları, kelebek türleri, kelebekler hakkında detaylı Türkçe bilgi
217 / Işgın Zümrütü / / Callophrys mystaphia Türkiye'nin Anonim Kelebekleri
Lycaenidae / Işgın Zümrütü / / Callophrys mystaphia
 


Yükleniyor.
Aylık Kayıt GrafiğiAylık Kayıt Grafiği
Yaşam Alanları

Biyolojik Bilgiler
 
2,8 cm  


Editör bilgileri
Kelebek Türü Işgın Zümrütü
Tür Yetkilisi
Tür Hakkında ilk derleme06.01.2011 09:23
En son güncellemeyi yapanbenimpencerem
Son güncelleme12.05.2011 15:25
Güncellenme sayısı2

En İyiler
Işgın Zümrütü
Fotograf Türü Kanat Altı
31.05.2016 22:26


Video

 
Sistematik
INSECTA
LEPIDOPTERA-
LYCAENIDAE

Bilimsel: Callophrys paulae
İngilizce: Miller’s Green Hairstreak
Türkçe: Minik Zümrüt

Genel Özellikler
Hesselbarth ve ark. (1995)’nın yayın yaptığı tarihte Türkiye’deki çeşitli
Callophrys’lerin tanımlanması konusunda bir karmaşa söz konusudur.
Bu nedenle, yazarlar P. paulae ve P. mystaphia’yı eş anlamlı olarak
kullanmaya karar vermişlerdir. Ancak bu bölgedeki tüm Callophrys’leri
inceleyen ten Hagen ve Miller’e (2010) ait ana bir makale de dahil
olmak üzere 1995 yılından bu yana yapılan çalışmalar morfoloji,
ekoloji (özellikle de beslendiği bitki tercihi) ve DNA bakımından
C. mystaphia’nın ayrı bir tür olarak kabul edilmesi gerektiğini
doğrulamıştır.

Türkiye Dağılımı
Türkiye’de yayınlanmış beş ilden kaydı bulunmaktadır: Iğdır’daki tip lokalitesi (Wagener ve van Oorschot 1998), Van (Erek Dağı, Kemal 2009),
Hakkari, Kars ve Siirt (Koçak ve Kemal 2007, 2009a). Tür ilk kez tanımlandığı 1913’ten beri Iğdır’da kaydedilmemiştir. Ancak beslendiği bitki
2007’de hala bölgede mevcuttur ve buna bağlı olarak türün bölgede hala yaşıyor olabileceği düşünülmektedir.
Wolfgang ten Hagen 1985 yılında Aksaray’da görülen iki erkeğin (Hesselbarth ve ark. 1995) başka bir tür olduğunu düşünmektedir.

Dünya Dağılımı
Beşi Türkiye’nin doğusunda, biri Güneybatı İran’da olmak üzere altı noktada
kaydedilmiştir. İran’daki kayıt, Türkiye’deki en yakın noktadan yaklaşık 1.000
km uzaklıkta, Kuh-e Dinar’daki Dena Koruma Alanı’nın doğu sınırında 2,5 km2
büyüklüğündeki bir yaşam alanındadır.

Yaşam Döngüsü
mayıs ve haziran aylarında uçar.

Popülasyon
Küçük, yerel ve izole, dört ya da beş parçalanmış alt-popülasyon
şeklinde bulunduğu bilinen bu türün muhtemelen Türkiye’de yaşayan
en nadir tür olduğu düşünülmektedir (Kemal 2009).
Türün yayılma yetisinin yetersizliğinin bilinmesi ve Türkiye’de karşı
karşıya olduğu en büyük tehdidin besin bitkisinin yerel tüketimi olması
nedeniyle her bir lokalite ayrı bir yer olarak kabul edilmektedir.

Davranış
Minik Zümrüt, mayıs ve haziran aylarında uçan, 2.200-2.800 m
yükseklikte kaydedilmiş, yılda tek nesil veren bir türdür. Larvanın
beslendiği bitki Türkiye’de ışgın (Rheum ribes) (Kemal 2009) ve İran’da
Rheum persicum’dur (ten Hagen 2006). Yumurtalar besin bitkisine
bırakılmakta ve tırtıllar laboratuvar ortamında yaklaşık 25 günde
gelişmektedir. Pupa evresi yaklaşık 11 aydır (Kemal 2009).
Besin bitkisine birkaç metreden daha uzak bir mesafede görülmediği
için yayılma yetisinin oldukça zayıf olduğu düşünülmektedir. Ayrıca
etrafta başka çiçekler olmasına rağmen, kelebekler sadece ışgın
çiçeklerinden balözü toplamayı tercih etmektedir.
Bu tür, kelebek bilimcilerin bu yüksekliklerde arazi çalışmalarının
yapmadığı mayıs sonu, haziran başında uçmaya başlar ve çok kısa bir
süre gözlemlenir. Türün az kaydedilme nedeni olarak uçuş döneminin
diğer türleri de kapsayacak bir arazi çalışması öncesine denk gelmesi ve
bu sebeple gözden kaçıyor olabilmesi de gösterilmektedir.
Uzmanlar türün Zagros Dağları boyunca, besin bitkisinin yetiştiği
2.000 metrenin üzerindeki rakımlarda da olabileceğini düşünmektedir
(ten Hagen 2010). Işgın Türkiye Florası’nda (Davis 1965-85) Kars,
Van ve Erzincan’da kaydedilmiş ve güncel çalışmalar türün Doğu
Anadolu’da yaygın olduğunu ortaya koymuştur (M. Vural kişisel
görüşme 2009). Işgının tıbbi özelliklerine ilişkin diğer yayınlarda
bitkinin Elazığ ve Tunceli’de yetiştiği kaydedilmiştir (Munzuroğlu ve
ark. 2000).

Benzer Türler ve Ayırt Edilme Yöntemleri
en küçük zümrüt tür.

Koruma Statüsü
EN Tehlikede

KIRMIZI LİSTE DEĞERLENDİRMESİNİN GEREKÇELERİ
Minik Zümrüt besin bitkisinin varlığıyla sınırlı bir dağılışa sahiptir. Küresel YŞA yaklaşık olarak 24 km2’dir. İlk tanımlandığı 1913 yılından bu
yana Iğdır’daki tip lokalitesinde varlığı doğrulanmamıştır. Ancak Iğdır’da bulunma olasılığı hala mevcuttur ve yılın erken dönemlerinde uçuyor
olması, farkedilmesinin zorluğu kayıtların geldiği alanların dışında da olabileceğini düşündürmektedir. Her halükarda, günümüzde kaydedilen ve
birbirlerinden büyük oranda ayrı olan alt-popülasyonların beşi Türkiye’de (tip lokalitesi dahil) ve biri de İran’da yer almaktadır.
Türün üzerindeki tehditler; tırtılların besin bitkisinin aşırı miktarda toplanması (bitkiyle beraber tırtılların da toplanması ve sonucunda kelebek
popülasyonu üzerinde doğrudan olumsuz etki oluşturabilme olasılığı), dik yamaçlarda aşırı otlatma sonucunda toprak sıkışması ve erozyon, yol
yapımı nedeniyle yaşam alanı kaybı ve tüm bunların sonucunda türün yaşam alanı kalitesinde meydana gelen düşüştür.
Bu tür, YŞA’nın küçük olması, önemli ölçüde parçalanmış popülasyon yapısının gözlemlenmesi, yaşam alanının büyüklüğü ve kalitesinde
süregelen azalma nedenleriyle Tehlikede olarak listelenmiştir.

Tehditler
Türkiye’deki en büyük tehdit, sapları Van (Avcı 2005), Erzincan ve
Ağrı’daki (Özcan 2007) gibi yerel pazarlarda sebze olarak satılan besin
bitkisinin kontrolsüz bir biçimde toplanmasıdır. Aşırı toplama bitki
popülasyonlarını ciddi oranda azaltmakta (M. Vural kişisel görüşme
2009) ve uzmanlar toplamaya bir düzenleme getirilmesi gerektiğini
söylemektedir (Özhatay 2005). Kemal (2009) tarafından gerçekleştirilen
çalışma, tırtılların bitki üzerinde mayısın son günlerinden temmuzun
ortalarına kadar beslendiğini göstermektedir. Bu dönemde toplanan her
ışgının üzerindeki tırtıllar popülasyon dışı kalacak ve buna bağlı olarak
da kelebek popülasyonunda düşüşler olacaktır.
İran’da bitkinin yerel tüketim için toplandığı bilinse de bu ciddi bir
problem olarak görülmemekte, asıl tehdit olarak, ışgının yetiştiği ve
göçebelerin hayvanlarını otlattığı dağ geçitlerindeki dik yamaçlarda
oluşan toprak sıkışması ve erozyon olarak gösterilmektedir. Besi
hayvanlarının ışgınla beslenmediği düşünülmektedir. İran bölgesindeki
bir diğer tehdit ise 2004 yılından bu yana zaten küçük olan yaşam
alanının bir kısmının yol yapım çalışmalarıyla yok edilmesidir.

Yayınlar ve Referanslar
Türkiyedeki Kelebeklerin kırmızı kitabı
Evrim Karaçetin ve Hilary J. Welch


Link bilgisi bulunamadı

Kaynak bilgisi bulunamadı
Işgın Zümrütü Fotografları
Işgın Zümrütü
14.11.2014 19:21
Türün 19. fotografı


Işgın Zümrütü
06.05.2016 21:22
Türün 24. fotografı


Işgın Zümrütü
09.05.2018 10:48
Türün 34. fotografı


Işgın Zümrütü
26.05.2015 19:09
Türün 20. fotografı


Işgın Zümrütü
07.05.2019 20:53
Türün 40. fotografı


Işgın Zümrütü
12.06.2016 14:02
Türün 30. fotografı


Işgın Zümrütü
19.05.2019 09:45
Türün 43. fotografı


Işgın Zümrütü
12.05.2014 10:45
Türün 10. fotografı


Işgın Zümrütü
03.01.2016 20:18
Türün 22. fotografı


Işgın Zümrütü
16.05.2019 12:00
Türün 42. fotografı


Işgın Zümrütü
19.05.2014 00:11
Türün 15. fotografı


Işgın Zümrütü
14.05.2014 15:41
Türün 13. fotografı


Işgın Zümrütü
13.05.2014 21:44
Türün 12. fotografı


Işgın Zümrütü
23.05.2019 09:11
Türün 44. fotografı


Işgın Zümrütü
26.08.2011 00:28
Türün 2. fotografı


Tüm Işgın Zümrütü Fotografları