276 / Artvin Çokgözlüsü / Artvin Blue / Polyommatus artvinensis Türkiye'nin Anonim Kelebekleri
Lycaenidae / Artvin Çokgözlüsü / Artvin Blue / Polyommatus artvinensis
 


Yükleniyor.
Aylık Kayıt GrafiğiAylık Kayıt Grafiği
Yaşam Alanları

Biyolojik Bilgiler
 
Değer girilmemiş  


Editör bilgileri
Kelebek Türü Artvin Çokgözlüsü
Tür Yetkilisinurcem
Tür Hakkında ilk derleme10.05.2011 16:32
En son güncellemeyi yapannurcem
Son güncelleme15.04.2016 16:20
Güncellenme sayısı4

En İyiler
Artvin Çokgözlüsü
Fotograf Türü Kanat Altı
16.08.2012 19:11

Artvin Çokgözlüsü
Fotograf Türü Kanat Üstü
28.07.2012 05:53


Video

 
Sistematik
INSECTA-
LEPIDOPTERA-
LYCAENIDAE
Polyommatus artvinensis
Artvin Çokgözlüsü
Artvin Blue
(Carbonell, 1997)


Genel Özellikler
Bu takson ilk olarak Polyommatus actis’in bir alttürü olarak tanımlanmıştır ancak o dönemde P.actis’in taksonomik statüsü belirsiz durumdaydı. Olivier (2000), P. actis’e ait olan tip örneğini
keşfettiği zaman, kanat özelliklerindeki farkların P.artvinensis’in tür sınıfına yükseltilmesinde yeterli bir özellik olduğunu belirtmiştir (Olivier ve ark. 2000). Diğer taraftan, Wiemers (2003) kuzeydoğu Anadolu’da olan bazı popülasyonların (‘P.artvinensis’) genetik olarak
Ermenistan’daki P. pseudactis’e hemen hemen özdeş, fakat dış görünüm ve kromozom sayısı bakımından çok az farklı olduğunu belirtir.
Dolayısıyla P.artvinensis taksonu, Koçak ve Kemal’in 2008 ve 2009 listelerinin her ikisinde de bulunduğu halde, tür statüsü tüm uzmanlar tarafından kabul edilmemektedir. P. artvinensis, genetik yapısıyla firdussii grubunun bir parçası olduğundan dolayı tür statüsü henüz
oturmuş olarak kabul edilemez (Wiemers 2003). Bununla birlikte, uzmanlar şimdilik geçerli bir tür olarak kabul edilmesini önermektedir

Türkiye Dağılımı
Artvin ve Erzurum il sınırları içerisine denk gelen Çoruh ve Tortum Nehri vadilerinde bulunur (Carbonell 1997). On adet 10 x10 km’lik karelerde
kaydedilmiştir fakat uzmanlar sadece çok özel yaşam alanlarında bulunduğundan yola çıkarak her karede sadece 4 km2’lik bir alanda görüldüğü
tahmininde bulunmuşlardır; yaşam alanı büyüklüğü bu yöntem ile 40 km2 olarak hesaplanmıştır.

Dünya Dağılımı
ENDEMİK

Yaşam Döngüsü
Yılda tek nesil veren kelebek, haziran ortasından ağustos başına kadar, 900 m’den 2.400 m’ye kadar olan yüksekliklerde uçar (Carbonell 1997).



Davranış
Carbonell (1997), türün ilk tanımında, Artvin Çokgözlüsü’nü Çoruh ve Tortum vadilerindeki sıcak alanlarda bulunan bir tür olarak tarif etmektedir. Ancak Olivier ve ark. (2000), Carbonell (1997)’deki yaşam alanı tarifini ve kendi gözlemlerini birleştirerek kelebeğin genellikle
nemli olan çiçekli çayırlarda ve hafif gölgeli alanlarda da bulduğunu söylemektedir.


Benzer Türler ve Ayırt Edilme Yöntemleri
Bu türü görünüş olarak P.sigberti/actis den ayırmak olanaksız. Bazı uzmanlar Niğde Aladağlar daki ve Toros dakilerin P.sigberti Kuzeydoğudakilerin (Bunun gibi) actis olduğunu artvinensisin farklı bir tür olmadığını yazmaktadır .
Sn Olcay Yeğin in sitesinden...

Koruma Statüsü
VU Duyarlı

KIRMIZI LİSTE DEĞERLENDİRMESİNİN GEREKÇELERİ
Artvin Çokgözlüsü (Polyommatus artvinensis) Çoruh Nehri vadisinin Erzurum ve Artvin illeri sınırları içerisinde kalan kısmında ve Erzurum ili
sınırları içerisindeki Tortum Nehri vadisinde kaydedilmiş ve kuzeydoğu Anadolu’ya endemik olan bir dağ türüdür (900-2.400 m) (Carbonell
1997). Yayılış alanı (YYA) yaklaşık 2.074 km2 ve yaşam alanı (YŞA) yaklaşık 40 km2’dir. Uzmanlar, Çoruh Nehri üzerinde birbiri ardına yapılacak
olan barajlar ve kelebeğin yayılış alanında yaygın olarak yapılması planlanan küçük ölçekli hidroelektrik santrallerin (HES), yoğun yaşam alanı
tahribatına ve dolayısıyla popülasyonda % 30 veya daha fazla bir azalmaya yol açacağını düşünmektedirler. Bu aktivitelerden yüksek irtifada
bulunan alt-popülasyonların en az düzeyde etkileneceği düşünülse de, alçaktaki alt-popülasyonların yok olmasıyla, kalan alt-popülasyonların aşırı
derecede parçalanacağı ve izole hale geleceği öngörülmektedir. Bu sebeplerle tür Duyarlı olarak listelenmiştir.
Tehditler
Başlıca tehdit, büyük ölçekli baraj ve küçük ölçekli hidroelektrik
santrallerin inşaasından dolayı meydana gelecek geniş ölçekte yaşam alanı
kaybı ve buna bağlı olarak türün popülasyonlarının parçalanmasıdır.
Çoruh Nehri havzasında planlanan 27 adet baraj projesi vardır; 10
tanesi Çoruh Nehri üzerinde, 17 tanesi de kollarındadır (Sucu ve Dinçer
2008). Bu barajlardan üçü, Yusufeli, Arkun ve Güllübağ Barajları,
Artvin Çokgözlüsü’nün Çoruh Nehri vadisindeki dağılımı içine düşer.
Ayrıca, bir dizi HES planlanmaktadır. Şu anda Artvin’de planlanan 58
ve Erzurum’da planlanan 55 HES projesi vardır (Akpınar ve ark. 2009).
Bu projeler için ayrıntılı planları elde etmek zordur, ancak Muluk ve ark.
(2009) tarafından yapılan bir çalışmada, Yusufeli’deki Barhal Vadisi’ndeki
her HES projesinin detaylarını ve yükseklik aralığını gösteren, HES
haritaları sunulmaktadır. HES’lerin yapıldığı irtifalar, kelebek tarafından
kullanılan yükseklik aralığı (900-3.000 m) ile örtüşmektedir. Ayrıca,
küçük nehirlerin güzergahının düzleştirilmesi veya başka yere taşınması
ve yeni yol ve enerji hattı inşasıyla, mevcut su yollarının altında ve
üstünde kalan alanlar da etkilenecektir. Bunların tümü bölgede geniş
çaplı hasara ve sarp dağ yamaçlarının erozyonuna neden olacaktır (Muluk
ve ark. 2009).


Kelebeklerin Kırmızı Kitabı'ndan:
Polyommatus artvinensis /Artvin Çokgözlüsü /Endemik /VU Duyarlı /A3c


Yayınlar ve Referanslar
Türkiyedeki Kelebeklerin kırmızı kitabı
Evrim Karaçetin ve Hilary J. Welch

Linkler
butterflies-moths-turkey.com/polyommatus-artvinensis-artvin-cokgozlusu,646.html


www.arhavi.org/istad/index.php?option=com_content&view=article&id=1634:artvnde-210-kelebek-cednn-yaadii-aciklandi&catid=45:hayati-akba-haberi Kelebeklerin Kırmızı Kitabı
www.dkm.org.tr/Dosyalar/YayinDosya_8uy9hyII.pdf


Kaynak bilgisi bulunamadı
Artvin Çokgözlüsü Fotografları
Artvin Çokgözlüsü
20.07.2016 09:38
Türün 15. fotografı


Artvin Çokgözlüsü
24.07.2016 00:29
Türün 16. fotografı


Artvin Çokgözlüsü
06.01.2014 21:27
Türün 3. fotografı


Artvin Çokgözlüsü
15.08.2014 20:36
Türün 5. fotografı


Artvin Çokgözlüsü
05.12.2014 18:45
Türün 6. fotografı


Artvin Çokgözlüsü
06.12.2015 21:44
Türün 10. fotografı


Artvin Çokgözlüsü
01.02.2016 10:58
Türün 14. fotografı


Artvin Çokgözlüsü
09.03.2015 13:23
Türün 7. fotografı


Artvin Çokgözlüsü
15.08.2014 00:03
Türün 4. fotografı


Artvin Çokgözlüsü
10.12.2015 20:29
Türün 11. fotografı


Artvin Çokgözlüsü
27.01.2016 12:02
Türün 13. fotografı


Artvin Çokgözlüsü
17.12.2015 09:41
Türün 12. fotografı


Artvin Çokgözlüsü
05.11.2015 20:28
Türün 8. fotografı


Artvin Çokgözlüsü
19.02.2017 19:08
Türün 17. fotografı