TRAKEL kelebek fotoğrafları, kelebek türleri, kelebekler hakkında detaylı Türkçe bilgi
351 / Çokgözlü Torul Mavisi / / Polyommatus torulensis Türkiye'nin Anonim Kelebekleri
Lycaenidae / Çokgözlü Torul Mavisi / / Polyommatus torulensis
 


Yükleniyor.
Aylık Kayıt GrafiğiAylık Kayıt Grafiği
Yaşam Alanları

Biyolojik Bilgiler
 
Değer girilmemiş  


Editör bilgileri
Kelebek Türü Çokgözlü Torul Mavisi
Tür Yetkilisiveya
Tür Hakkında ilk derleme25.02.2011 15:37
En son güncellemeyi yapanveya
Son güncelleme16.07.2015 23:21
Güncellenme sayısı6

En İyiler
Çokgözlü Torul Mavisi
Fotograf Türü Kanat Altı
28.07.2017 15:18

Çokgözlü Torul Mavisi
Fotograf Türü Kanat Üstü
14.07.2017 12:12


Video

 
Sistematik
Lycaenidae
Polyommatus torulensis (Hesselbarth & Siepe,1993)



Genel Özellikler
Erkeklerin kanat üstü parlak gök mavisidir. Ön kanadın siyah kenar bandı kalındır. Arka kanatta iri siyah beneklerden oluşan bir kenar bandı vardır.
Kanat altı özellikle ön kanatta olmak üzere siliktir.

Bu taksonun Aricia cinsine ait olduğu kabul edilmekle birlikte aslen
Polyommatus [Aricia] torulensis olarak tanımlanmıştır (Hesselbarth ve
Siepe 1993) ve tür statüsünde olup olmadığı konusunda bazı tartışmalar
bulunmaktadır. Schurian (2002), Torul Çokgözlüsü’nün ekolojisi
makalesinde türün statüsü konusunda bazı şüpheler ifade etmiş ve Aricia
grubunun daha fazla çalışılması gerektiğine değinmiştir. Moleküler
analiz (Wiemers 2003), Torul Çokgözlüsü ve Çokgözlü Toros Mavisi’nin
(Aricia isauricus) %1’den küçük COI p-mesafesiyle birbirine çok yakın
olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, bu iki türün birbirinden
çok yakın zamanda ayrıldığını ve karşıt bir kanıt bulunmadığı sürece
(örneğin örtüşen bir dağılım) muhtemelen aynı türe ait olduklarını
göstermektedir. Bununla birlikte, varılan bu sonucun gerekçeleri
yayınlanıp entomolojistlerin inceleme ve tartışması için uygun ortam
oluşana kadar Torul Çokgözlüsü endemik bir tür olarak kabul edilmiştir.
Demirkaynak’ın 160 km batısındaki Giresun ili sınırlarına giren alanda
bulunan kelebekler (Schurian 2002) biraz daha koyu mavi renklidir.

Türkiye Dağılımı
Gümüşhane.

Literatürde Torul Çokgözlüsü (Aricia torulensis) için üç alan gösterilmektedir. İlk alan, vadiye yapılan altın madeni nedeniyle yok olan Gümüşhane
ilindeki Demirkaynak tip lokalitesidir (Hesselbarth ve Siepe 1993). İkinci bölge, Demirkaynak tip lokalitesinin birkaç kilometre güneyidir
(Schurian 2002). Üçüncü bölge ise Giresun ilindeki Demirkaynak’ın 160 km batısıdır (Schurian 2002). Giresun ilindeki kelebekler 1994 yılında
bulunmuştur. Bunlara ek olarak, 2005 yılında Sivas’ta bir bölge daha bulunmuş ama bulgular henüz yayınlanmamıştır.
Koçak ve Kemal (2009), Tokat ve Bolu’yu bu türün dağılım alanında (Bkz. harita) göstermekte, ancak kayıtların tam noktaları ve tarihleri konusunda
herhangi bir bilgi vermemektedir. Bu nedenle, bu türün analizinde Tokat ve Bolu dahil edilmemiştir.


Dünya Dağılımı
ENDEMİK

Yaşam Döngüsü
Konukçu bitki : Erodium aculae
Uçuş zamanı : Temmuz sonu - Ağustos ortası
Habitat : Kayalık ve çalılık dağ yamaçları

Davranış
Torul Çokgözlüsü, 1.100-1.150 m arasındaki kayalık dağ yamaçlarında
bulunur. Kelebekler çayır, çalı ve böğürtlenden oluşan gür ve
zengin bitki örtüsüne sahip kurumuş dere yataklarında gözlenmiştir
(Hesselbarth ve ark. 1995).
Türün bulunduğu bütün alanlar birbirine çok benzer tanımlanmıştır:
yol ya da nehir kenarlarında, bitki örtüsünün az olduğu dik kayalık
yamaçlar; tırtıllarının besin bitkisi olan küçük, yerel ve mor çiçekli
sardunyaların bulunduğu kuzey, kuzeybatı ya da kuzeydoğuya bakan
yamaçlardaki kaya yarıkları. Bilinen bütün kayıt noktalarındaki yaşam
alanları çok küçüktür. Bu alanların çok dik olması, insan, sığır ve daha
büyük hayvanların alanlara ulaşımını zorlaştırmaktadır.
Schurian, 1994 ve 1996 yılları arasında türün ekoloji ve biyolojisini
araştırmak üzere üç ziyaret gerçekleştirmiştir. Kelebekleri, tip lokalitelerinin
birkaç kilometre güneyinde, batıya bakan bir akarsuyun yukarısındaki
dik ve ulaşılması zor bir alanda bulmuştur. Kelebeklerin çoğunlukla erkek
bireylerden oluştuğu ve su kenarındaki nanelere (Mentha sp.) geldiği
gözlenmiştir. Alanın yukarı bölgelerindeki sarp kayalıkların üreme alanları
olduğunu saptanmıştır. Yumurtaların dik yamaçlarda yetişen parlak
yapraklı ve mor çiçekli sardunyaların yaprakları üzerine bırakıldığını
gözlenmiştir. Çok benzer yumurtalara sahip olan Çokgözlü Balkan Mavisi
(Aricia anteros) de aynı besin bitkisini kullanmaktadır. Hesselbarth ve Siepe
(1993) tarafından muhtemel besin bitkisi olduğu belirtilen tarak otunun
(Erodium acaule) ise kullanılmadığı düşünülmektedir (Schurian 2002).
Bu ziyaret sırasında yakalanmış olan kelebeklerden birkaç yumurta
alınmış, yaz sonunda tırtılların %20’si, kalanı da baharda yumurtalarından
çıkmıştır. Tırtılların kendi türünden bireyleri yemesi son derece yaygın
olup, yumurtalarından çıkan tırtıllardan sadece her ikisi de çok büyük
olan bir dişi ve bir erkek hayatta kalmıştır. Tırtılların karıncalarla ilişkisinin
bulunduğunu gösteren organları bulunmakla birlikte Myrmica veya Lasius
karınca türleri bu kelebeğin tırtıllarını tanımamıştır (Schurian 2002).


Benzer türler ve ayırt etme bilgisi bulunamadı
Koruma Statüsü
EN Tehlikede

KIRMIZI LİSTE DEĞERLENDİRMESİNİN GEREKÇELERİ
Torul Çokgözlüsü kuzeydoğu Türkiye’de sadece dört alanda bilinmektedir. Ancak, son 10 yıl içinde tip lokalitesinde bulunan bir vadiye açılan altın
madeni türün yaşam alanını yok etmiş, Temmuz 2009’da bu alanda türe özel gözlem yapılmış olmasına rağmen tek bir birey bile bulunamamıştır.
Tip lokalitesinin yok olması sonucunda, YŞA’nın birbirinden oldukça ayrılmış üç farklı alanda toplam 12 km2’ye kadar düştüğü kabul
edilmektedir. Türün bulunduğu bütün alanlarda madencilik önemli ve sürekli bir tehdittir. Buna ek olarak, türün bulunduğu dar ve dik yamaçlık
vadilerde yol yapım ve genişletme çalışmaları da diğer bir önemli tehditdir. Türün ticari amaçla toplandığı bilinmekte ve bunun dar yayılışlı bir
popülasyona sahip olan tür üzerinde ek bir baskı yaratacağı tahmin edilmektedir.
YŞA’nın birbirinden izole olduğu düşünülen üç farklı alanda toplam 12 km2 olması ve sürekli küçülmesi sebepleriyle tür Tehlikede olarak
sınıflandırılmıştır.
Tehditler
Tip lokalitesinde açılmış olan altın madeni (yerel halka göre 1999 yılında
başlamış olan maden, Temmuz 2009 itibariyle halen işletilmektedir),
türün doğal yaşam alanlarını Demirkaynak Köyü’nü merkez alacak
şekilde geniş bir alanda yok etmiştir (DKM 2009). Altın madeni türün
tespit edildiği diğer alanlardan daha yukarıda bulunmaktadır, bu nedenle
bölgedeki diğer vadilerde halen bulunabileceği düşünülmektedir.
Türkiye’de, özellikle mineral kaynaklar bakımından zengin olan
Gümüşhane’de madenciliğin artması ve bunun sonucunda tür üzerindeki
madencilik tehdidinin yoğunlaşması beklenmektedir.
İzin belgelerinin zor alınması ve izinsiz kelebek toplamanın yasadışı
olmasına rağmen türün ticari amaçlı toplanmış olduğu bilinmektedir
(Ağustos 2010’da internette örneklerin satışa sunulduğu tespit
edilmiştir). Ancak, türün asıl yaşam alanı çok dik ve sarp olup,
sadece su içmek ya da balözü için aşağı bölgelere inen kelebekler
yakalanabildiğinden toplamanın popülasyon üzerinde fazla bir etkisinin
olmayacağı öngörülmektedir.
Türün bulunduğu yamaçların dikliğinden dolayı otlatma bir tehdit
olarak kabul edilmemektedir.

Yayınlar ve Referanslar
Karaçetin, E., Welch H. J., "Kırmızı Kitap Kelebekler" Nin, Doğa Koruma Merkezi , Ankara, 2011


Link bilgisi bulunamadı

Kaynak bilgisi bulunamadı
Çokgözlü Torul Mavisi Fotografları
Çokgözlü Torul Mavisi
24.07.2012 09:15
Türün 1. fotografı


Çokgözlü Torul Mavisi
23.07.2017 23:26
Türün 18. fotografı


Çokgözlü Torul Mavisi
13.07.2015 19:50
Türün 3. fotografı


Çokgözlü Torul Mavisi
17.07.2017 10:54
Türün 14. fotografı


Çokgözlü Torul Mavisi
15.07.2019 20:12
Türün 33. fotografı


Çokgözlü Torul Mavisi
27.10.2015 12:08
Türün 9. fotografı


Çokgözlü Torul Mavisi
15.07.2017 20:40
Türün 13. fotografı


Çokgözlü Torul Mavisi
20.07.2017 17:14
Türün 16. fotografı


Çokgözlü Torul Mavisi
04.10.2017 12:17
Türün 25. fotografı


Çokgözlü Torul Mavisi
24.07.2017 07:54
Türün 19. fotografı


Çokgözlü Torul Mavisi
31.12.2012 10:26
Türün 2. fotografı


Çokgözlü Torul Mavisi
30.07.2017 12:32
Türün 21. fotografı


Çokgözlü Torul Mavisi
14.07.2015 12:05
Türün 4. fotografı


Çokgözlü Torul Mavisi
19.07.2017 00:15
Türün 15. fotografı


Çokgözlü Torul Mavisi
06.08.2018 15:37
Türün 30. fotografı


Tüm Çokgözlü Torul Mavisi Fotografları