301 / Çokgözlü Diana Mavisi / / Polyommatus diana Türkiye'nin Anonim Kelebekleri
Lycaenidae / Çokgözlü Diana Mavisi / / Polyommatus diana
 


Yükleniyor.
Aylık Kayıt GrafiğiAylık Kayıt Grafiği
Yaşam Alanları

Biyolojik Bilgiler
 
Değer girilmemiş  


Editör bilgileri
Kelebek Türü Çokgözlü Diana Mavisi
Tür YetkilisiPeak
Tür Hakkında ilk derleme10.12.2010 11:12
En son güncellemeyi yapanbenimpencerem
Son güncelleme08.06.2017 09:05
Güncellenme sayısı7

En İyiler
Çokgözlü Diana Mavisi
Fotograf Türü Yumurta
12.06.2017 07:59

Çokgözlü Diana Mavisi
Fotograf Türü Kanat Altı
01.01.2018 10:04

Çokgözlü Diana Mavisi
Fotograf Türü Kanat Üstü
05.07.2013 22:07


Video

 
Sistematik
INSECTA
LEPIDOPTERA-
LYCAENIDAE

İngilizce: Diana Blue
Türkçe: Çokgözlü Diana

(Miller, 1913)

Genel Özellikler
İran’da ayrı bir alttürü olan Polyommatus diana omnicaerulea
Weidenhöffer, 2002 bulunur. Bu küçük popülasyonun Türkiye’de
bulunan P. d. diana alttürünün popülasyonlarıyla bağlantısı olmadığı
düşünülmektedir.

Türkiye Dağılımı
Kuzeydoğudaki yedi ilden gelen kayıtlarıyla, bu türün dağılımının büyük kısmı Türkiye’dedir. Kronolojik sırayla her ildeki en son kayıt tarihleri
şöyledir: Iğdır 1911, Kars 1985, Gümüşhane 1988, Erzurum 1993, Ağrı 2006, Bayburt 2008 ve Bitlis 2009. Bitlis kaydı (O. Subaşı kişisel
görüşme 2009) Hesselbarth ve ark. 1995 tarafından gösterilen yayılış alanını genişletmiştir.

Dünya Dağılımı
Türkiye’nin kuzeydoğusu, Ermenistan ve kuzeybatı İran’daki Ermeni dağlıklarında
bulunur. İran’da sadece kuzeybatıda bir alandan (Nazari 2003) ve güneybatı
Ermenistan’da Erivan ve Khosrovsky Koruma Alanı civarından kaydedilmiştir (Tuzov
ve ark. 2000).

Yaşam Döngüsü
Çokgözlü Diana yaşam alanını terketmez, bu sebeple yeni
alanları kolonize etme yetisi düşüktür. Hesselbarth ve ark. (1995)
popülasyonlarının küçük, parçalanmış, küçük bölgelere sınırlanmış
ve otlatma gibi tehditlere açık olduğunu bildirmiştir. Son gözlemler,
bulundukları alan küçük olsa da, birey sayısının yüzlere ulaşabileceğini
önermektedir (Ağrı, Mayıs 2006, W. ten Hagen ve K. Schurian).

Davranış
Çokgözlü Diana, mayıs ortasından temmuz sonlarına kadar uçuyorsa
da, yoğunluklu olarak haziranda görülür. 1.500-2.500 m arasındaki
çoğunlukla volkanik toprakların olduğu mezofilik, bol çiçekli subalpin
otlaklarda uçar. Tırtılın besin bitkisi Ağrı’da kaydedilmiş ancak
henüz tanımlanmamıştır. Kısa, parlak pembe-mor çiçekli bir bitki
olup, Vicia’nın bir türü olduğu düşünülmektedir. Bitki çok yereldir
ve muhtemelen kelebeğin dağılımını sınırlandıran faktör bitkinin
varlığıdır, ki bu durum kelebeklerin neden bu bitkinin bulunduğu
alan dışındaki benzer bitki örtüsü bulunan alanlara gitmediklerini
açıklayabilir. Genellikle çamurluk alanlarda mineral alırken veya Vicia
çiçeklerinden balözü alırken görülürler. Tırtıl dönemi bilinmemektedir
(Hesselbarth ve ark. 1995).
İran’da kelebek haziranda iki hafta daha erken uçmaya başlar ve uçuş
dönemi görece daha kısadır. Eğer uçuş dönemi Türkiye’de de benzer ise,
bu durum türün neden bu kadar az kaydı olduğunu açıklayabilir.

Benzer Türler ve Ayırt Edilme Yöntemleri
Neolysandralar 3 tanedir. coelestinus, diana ve fatima. Bunlar birbirlerine çok benzemekle beraber teşhise faydalı olacak farklılıklar aşağıdadır :

ERKEK KANAT ÜSTÜ :

-dianada ön kanatta orta bölgenin dışında kalan bölgenin tamamı siyah pullarla kaplıdır. Damarları siyahtır, ön kanatta diskal benek bulunur Arka kanat kenar bantları da kalındır.
-fatimanın kanat üstü rengi diğerlerine göre daha açık mavidir.
-coelestinuslar kendi içlerinde epey farklılık gösterir. Daha açık ya da koyu mavi, daha ince ya da daha kalın kenar bantlı, diskal beneksiz ya da küçük diskal benekli olabilirler. Coelestinusların bu durumu ve diğerlerine göre çok daha yaygın olması, diğerlerinin tür teşhisini zorlaştırır.

KANAT ALTI :

-diananın ön kanat orta dış benekleri diğerlerine göre daha küçüktür ve aşağıdan yukarıya beneklerin büyüklük farkları daha azdır. Arka kanat orta hat benekleri ise değişkendir. Çok çüçük ve eksik olabileceği gibi eksiksiz ve orta büyüklükte de olabilir. Diskal beneğin etrafındaki beyaz çerçeve diğerlerine göre çok belirgindir, bir çok bireyde diskal benek içi boş beyaz bir benek gibi durur. Bazal bölge pulları orta bölge ile sınırlı kalabileceği gibi kenar alt bölgeye kadar da taşabilir. Dişilerin bazal bölge pulları diğerlerine göre daha maviye yakın bir yeşildir.
-fatimanın ön kanat orta dış benekleridiğerlerine göre daha iridir, alttaki üç tane üstteki üç taneden daha büyüktür. ön kanat diskal beneği dişilerde daha büyük ve yuvarlak görünür. Arka kanat orta dış benekleri genellikle küçük ve eksiktir. Arka kanat bazal bölge pulları genellikle kenar alt bölgeye kadar uzanır. Dişilerin bazal bölge pulları yeşilimsi sarıdır.
-coelestinusun ön kanat orta dış benekleri, arka kanat orta-dış benekleri çok çeşitlilik gösterir. Diğer türlerin teşhisini zorlaştırır.


Koruma Statüsü
EN Tehlikede

KIRMIZI LİSTE DEĞERLENDİRMESİNİN GEREKÇELERİ
Çokgözlü Diana (Polyommatus diana) küresel dağılımının çoğunluğu Türkiye sınırları içinde olan endemiğe yakın türlerimizdendir. Yayılış alanı
(YYA) 5.594 km2’dir fakat yaşam alanı (YŞA) aşırı derecede sınırlıdır (yaklaşık 160 km2). 1980’den bu yana hepsinin küçük, izole ve parçalanmış
olduğu kabul edilen sadece yedi alanda kaydedilmiştir (Hesselbarth ve ark. 1995). Kelebekler bol çiçekli subalpin çayırları tercih ederler ve yaşam
alanlarını terketmezler. Aşırı otlatma yaşam alanlarındaki ana tehdit olarak kaydedilmiştir (Hesselbarth ve ark. 1995) ve olası besin bitkisinin besi
hayvanlarının tarafından tercih edilen bitkilerden olması sebebiyle (Elçi 2005), kontrolsüz otlatmanın popülasyonları üzerinde zarar verici bir etkisi
olması muhtemeldir. Bu sebeplerle tür, Tehlikede olarak sınıflandırılmıştır.

Tehditler
Çokgözlü Diana’nın popülasyonlarının çok küçük ve izole olması,
bulunduğu bölgeyi terk etmemesi ve yeni alanları kolonize etme
isteksizliği, onu yaşam alanındaki değişikliklere karşı çok duyarlı hale
getirir. Hesselbarth ve ark. (1995), tırtılın besin bitkisinin muhtemelen,
besi hayvanları tarafından çokça tercih edilen bir bitki ailesi olan (Elçi
2005), Vicia türlerinden biri olmasından dolayı kelebeğin bulunduğu
subalpin otlakların aşırı otlatılmasını ciddi bir tehdit olarak kabul
etmiştir.

Yayınlar ve Referanslar
Türkiyedeki Kelebeklerin kırmızı kitabı
Evrim Karaçetin ve Hilary J. Welch

Türkiye'nin Kelebekleri
Ahmet Baytaş


Link bilgisi bulunamadı

Kaynak bilgisi bulunamadı
Çokgözlü Diana Mavisi Fotografları
Çokgözlü Diana Mavisi
08.06.2017 09:33
Türün 37. fotografı


Çokgözlü Diana Mavisi
02.08.2017 12:21
Türün 42. fotografı


Çokgözlü Diana Mavisi
09.08.2017 10:06
Türün 43. fotografı


Çokgözlü Diana Mavisi
10.12.2010 08:28
Türün 1. fotografı


Çokgözlü Diana Mavisi
04.10.2017 06:54
Türün 47. fotografı


Çokgözlü Diana Mavisi
14.08.2017 20:02
Türün 45. fotografı


Çokgözlü Diana Mavisi
04.12.2014 20:06
Türün 13. fotografı


Çokgözlü Diana Mavisi
08.12.2014 15:59
Türün 15. fotografı


Çokgözlü Diana Mavisi
28.12.2015 22:41
Türün 24. fotografı


Çokgözlü Diana Mavisi
03.01.2013 09:51
Türün 3. fotografı


Çokgözlü Diana Mavisi
26.03.2019 11:34
Türün 58. fotografı


Çokgözlü Diana Mavisi
09.03.2014 20:39
Türün 9. fotografı


Çokgözlü Diana Mavisi
14.10.2014 23:07
Türün 12. fotografı


Çokgözlü Diana Mavisi
27.06.2015 09:26
Türün 20. fotografı


Çokgözlü Diana Mavisi
13.07.2013 03:20
Türün 6. fotografı


Tüm Çokgözlü Diana Mavisi Fotografları